Synagoga w Suboticy

Subotica to niewielkie miasto w północnej części należącej do Serbii Vojvodiny. Jest to przy tym miasto prawdziwie wyjątkowe, jego historia i teraźniejszość to bowiem prawdziwa lekcja tolerancji tak ważna między innymi dlatego, że udzielana w regionie, w którym ciągle jeszcze nie jest o nią łatwo. W Suboticy wspólnie mieszkają Serbowie, Węgrzy, Chorwaci i Żydzi, wyznający inne religie, mówiący innymi językami i często sprzeczający się ze sobą, a jednak potrafiący zewrzeć szyki zawsze, gdy spory te stają się zagrożeniem dla ukochanego miasta. Jednym z najpiękniejszych zabytków Suboticy jest właśnie synagoga stanowiąca najlepszy dowód na to, że różnice religijne i narodowe wcale nie muszą przyczyniać się do tego, że mieszkanie obok siebie staje się uciążliwe.

Synagoga została wybudowana w pierwszych latach dwudziestego wieku w stylu węgierskiej secesji, który cieszył się wówczas niebywałą popularnością w tym regionie. Budynek już w chwili powstania był przy tym uważany nie tylko za piękny, ale i za nietypowy. W innych miastach, w których powstawały synagogi utrzymywano je w jednym stylu, charakterystycznym dla wszystkich żydowskich miejsc kultu religijnego. Tu zdecydowano się na wprowadzenie pewnych zmian i zaufano budowniczym, którzy wybrali rozwiązanie nie mniej atrakcyjne, choć przecież niezwiązane z żydowską tradycją architektoniczną. Już w chwili swojego powstania synagoga z Suboticy sprawiała przy tym wrażenie pięknego budynku tonącego w roślinności, jej twórcy pozwalali bowiem swobodnie rozwijać się posadzonym wokół niej krzewom tak, aby to one były widoczne na pierwszy rzut oka. Co ciekawe, w chwili powstania synagoga z Suboticy była drugą, co do wielkości na świecie, większa od niej była bowiem jedynie ta, którą wybudowano w Budapeszcie. Dopiero po drugiej wojnie światowej zaszczytne drugie miejsce odebrała jej synagoga w Nowym Jorku.

Dziś synagoga jest własnością władz miejskich Suboticy, znajduje się na liście stu najważniejszych zabytków architektonicznych w Serbii oraz na specjalnej liście światowego dziedzictwa architektonicznego stworzonej przez UNESCO. Jej rekonstrukcja z 1970 roku sprawiła, że turyści mogą podziwiać cały budynek i wszystkie jego pięć wierz w takim samym stanie, w jakim znajdowały się one w chwili swojego powstania. Obecnie obiekt sakralny nie pełni swoich funkcji, trwa jednak poszukiwanie środków finansowych pozwalających na usunięcie drobnych uszkodzeń i przywrócenie synagodze dawnej świetności